مقدمه: سرزمين ايران به طور كلي كوهستاني (OROGRAPHIC) و نيمه خشك (SEMI ARID) محسوب مي شود.

حدود 90% از خاك ايران در محدوده فلات ايران واقع شده است .

فلات (PLATEOU) دو مشخصه دارد :

مناطقي كه ريزش جوي أنها به طور متوسط بين 250-500 mm در سال –داراي زمستانهاي سردوتابستانهاي گرم است ميزان بارندگي كشور بسته به مناطق مختلف بين 10-2000   mm متغير مي باشد و امار بارندگي ساليانه در نقاط مختلف كشور نشان ميدهد كه بجز حاشيه جنوبي در ياي خزر تقريبا بقيه نقاط ايران خشك و نيمه خشك است . به طور كلي نزديك به 31% از خاك ايران يعني حدود 51000000 هكتار از اراضي داراي استعداد خوب براي كشاوزري است و هنوز 62% منابع خاك ايران داراي استعداد كشاورزي است كه بالغ بر 33ميليون هكتار است كه از اين مقدار 19ميليون هكتار تحت كشت آبي (IVRIGARED FARM ) و   ديم(DRY FARM) است .

12ميليون هكتار از 19 ميليون هكتار ديم است .

حدود يك سوم اراضي قابل كشت ساليانه به ديم كاري اختصاص دارد و بقيه آن به صورت آيش FALLOW) ) است . 

FALLOW  :  ناكاشت گذاشتن زمين به مدت يك يا چند سال

AGRONOMY  :  عبارت است از علم و فن كشت وكار و بهره برداري از سه فاكتور  خاك . آب. گياه .

همچنين زراعت شامل مجموعه أي از فعاليت هاي انساني كه در جهت تامين نياز برخي گياهان در جهت بهره گيري از حداكثر قدرت توليدي در آنها انجام مي گيرد .

اين فعاليت ها بيشتر در جهت تغيير عوامل محيطي است .

زراعت AGRONOMY  ريشه يوناني دارد واز دو لغت :

AGROS به معناي مزرعه و NOMUS  به معناي مديريت تشكيل شده است .

از نظر علمي AGRONOMIST  به شخصي اطلاق مي شود كه تحصيلات عالي دارد و از نظر تئوري مطالعاتي را انجام داده است تا بتواند به عنوان مشاور يا راهنما ي زارع انجام وظيفه كند .

  از ديدگاه علم زراعت براي افزايش توليد محصولات كشاورزي سه راه پيشنهاد شده است

1-    افزايش زمينهاي زير كشت

2-    افزايش محصول در واحد سطح

3-     افزايش محصول در واحد زمان

زراعت سطحي    EXTENSIVE FARMING زراعت فشرده     INTENSIVE FARMING

زراعت سطحي نوعي از زراعت است كه زارع تابع شرايط آب و هوايي است . بنابر اين نهاده هاي زيادي را مصرف نمي كند و سطح زير كشت را هم نمي تواند افزايش دهد .

 ولي نوعي زراعت فشرده : در اين نوع زراعت از نهاده هاي زيادي مانند بذر هاي اصلاح شده ، كودهاي شيميايي ، ماشين آلات و… استفاده مي كند تا بتواند حد اكثر عملكرد را در سطح بدست آورد .

(طبقه بندي گياهان زراعي  CROPS  )   

گياهان زراعي را مي توان از نظر شكل ظاهري يعني مورفولوژي  (گياه شناسي ظاهري ) طبقه بندي كرد .

ولي از نظر زراعت AGRONOMY    گياهان را بسته به مصرف يا نوع مصرف آنها تقسيم بندي مي كنيم . بايد در نظر داشت كه بعضي گياهان زراعي داراي مصارف زيادي هستند  بنابراين با توجه به موارد فوق مي توان دو نوع طبقه بندي را در نظر گرفت .

الف) طبقه بندي بر اساس هدف توليد :

1-    غلات  CEREALS  

شامل گندم  (WHEAT )  - جو ( BARLY ) – برنج ( RICE ) – ذرت ( CORN ) – چاودار *گندم ( TRITICALE ) – چاودار ( WHEAT *RYE )

هدف نشاسته

2-حبوبات  LEGUMES

شامل نخود (PEA ) – عدس ( LENTILE ) –لوبيا ( BEAN( - S,DH )  ) –بادام زميني ( PEAHUT )

هدف تامين پروتئن گياهي است .

3-گياهان علوفه أي    FODELER CROPS

اين گياهان به صورت تازه خشك يا سيلو شده به مصرف دام مي رسد .

ذرت علوفه أي  FOLEDER  CRON   : 

مشخصات : تراكم بالا دارد .زمان برداشت آن وقتي است كه رطوبت دانه 6۰٪   است

   ALFALFA  يونجه.-      CLOVER  شبدر

4-گيا هان ريشه أي ROOTY OR RADICAL CROPS                                              

اين گيا هان داراي ريشه غده أي شكل هستند .شاخص تر ين آن گياه چغندر  suger beer است .

5-گيا هان فيبري يا ليفي      FIBEROUS CROPS

 COTTEN    =    كتان           KENAF  =   كنف

 FLAX  =  پنبه   الياف در دانه يا كپسول   JOKE  =  شبيه كنف    الياف آن در ساقه است    SISAL(AGAVE )    خنجري : الياف آن در برك است

6-گياهان غده أي GLANDIFORM /CROPS    

   POTATO /POMATO      : زير زمين سيب زميني و   روي زمين گو جه

7-گياهان داروي:  MEDICINAL  /C

MATRICARIA   =  بابونه     MILFOILE =گياها ن بومادران

  WHITE POPPY =    خشخاش سفيد

8-گياهان قندي  SUGAR/C  

 SUGAR CANE     /نيشكر        SUGAR BEET/      چقندر  هدف =توليد قند

9-گياهان تدخيني  SMOKING   

 SMOKING =/ TANBACCO =   تنباكو           HEMP =  شاهدانه. گراس

NOROOTIC  =/ TEA   =   چاي       COFFEE   =   كافينئن . قهوه

10- گياهان روغني  OIL CROPS  

 SUN FLOWER =    آفتا بگردان   -    SOFFLOWER    = گلرنگ

  OLIVE  =    زيتون-          SESAME   = كنجد

  PEAHUT    =   با دام زميني

ب-طبقه بندي بر اساس هدف خاص :

1-گياهان پوششي    COVER CROPS

اين گياهان براي پوشش و حفاظت خاك در برابر  ( EROSION)  فر سايش كشت مي شودو درهمان زماني كه سبز هستند (گلدهي) به خاك برگردانده مي شود.مثل شبدرو يونجه

2-گياهان مكمل      COMPLEMENTALY/C

اين گياهان جهت حاصلخيزي  خاك همراه با محصول درجه يك كاشته مي شود ودر درجه دوم اهميت قرار دارد .مانند كاشت لوبياي روغني همراه با ذرت

3-گياهان سيلويي  SILAGE /C

 اين گياهان به صورت سبز برداشت مي شود و پس از سيلو شدن   وگذراندن مرحله تخمير به مصرف دام مي رسد  مثل گياه ذرت علوفه أي و ذرت خوشه أي   sorghom )  )

4-    گياهان تقويت كننده يا اصلاح كننده : SOIL CODITIONER /C

اين گياهان جهت اصلاح يا تقويت خاك كاشته مي شوند مانند چغندر علوفه أي  (خاك را نرم مي كند ) و شبدر علوفه أي ( نمك و شوري خاك را مي گيرند )

5- گياهان همراه   CYNERGIC /C 

اين گياهان  گياهان يك ساله (ANNUL ) هستند كه همراه گياهان چند ساله   PERENNIAL) )كاشته مي شوند  مثل : جو (يكساله ) همراه با يونجه  (چند ساله )

6-    نباتات غله اي  TRAPPING  /C 

برخي گياهان تيره حبوبات  LEGOMINO SE /C     مانند باقلا  چنانچه در زميني كاشته شوند به علت ترشح يك سري مواد از ريشه قادر به كنترل يك نوع آفت   كه به سيستم ريشه أي گياهان خسارت مي زند به نام (nematode )  است .

در كاشت چغندر قند اگر تناوب را رعايت نكنيم آفت nematod    افزايش مي يابد .