سایت منابع جزوات ارشد دکتری

سویا (Glycin max L.) یکی از گیاهان بسیار قدیمی بوده که حدود 2800 سال پیش از میلاد در چین شناخته شده بود و یکی از پنج دانه مقدس (گندم، برنج، جو، ارزن و سویا) به شمار می آمد. برای اولین بار در چین کشت شده و احتمالاً همزمان با اهلی کردن حبوباتی از قبیل  عدس و نخود فرنگی در خاور نزدیک بوده است. سویا دارای نام های گوناگونی از جمله سوژا، لوبیا روغنی، لوبیا چینی، نخود فرنگی چینی و لوبیا منچوری است. نام ژاپنی سویا Shoyu (yu   به معنی روغن و Sho به معنی لوبیای نمک زده شده ) است که به تدریج و با گذر زمان  به Soya تبدیل شده است.

         زراعت سویا در اغلب کشورهای جهان به منظور تولید روغن، پروتئین گیاهی و علوفه صورت می گیرد. در تغذیه انسان به صورت مارگارین روغن طباخی، مایونز و سس سالاد، آرد سویا، کنسانتره سویا، شیرینی، شکلات، شیرگیاهی، انواع غذاهای صبحانه، لوبیای سرخ کرده، گوشت مصنوعی و در صنعت برای صابون سازی، تهیه پلاستیک،  رنگ، شمع، گلیسیرین، انواع چسب ها، روغن جلا، لعاب لاستیک، جوهر چاپ، نرم کننده ها و حشره کش ها مورد استفاده قرار می گیرد. از لحاظ تولید کشورهای ایالات متحده آمریکا، چین  و برزیل در رتبه های برتر قرار دارند. در ایران نخستین بار در سال 1317 مقداری بذر  سویای خوراکی برای ناحیه گیلان و نیز مقداری بذر  سویای علوفه ای برای ناحیه کرج وارد گردید، ولی کشت آن موفقیت آمیز نبود. زراعت سویا  در ایران به عنوان دانه روغنی از سال 1342 با  وارد نمودن بذر آن به استان مازندران آغاز شد. در ایران در سال های مختلف سطح زیر کشت آن دارای نوساناتی بوده و عملکرد  آن بین 5/1 تا 4 تن در هکتار گزارش شده است.