سایت منابع جزوات ارشد دکتری

اهميت زنبورهاي تريكوگراما در مبارزه بيولوژيك يكي از روش‌هاي مبارزه با آفات گياهان زراعي استفاده از حشرات مفيد موجود در طبيعت مي‌باشد. بدين نحو كه اين حشرات مي‌توانند حشرات زيان‌آور را به نفع انسان از بين ببرند. با جمع‌آوري اين حشرات از طبيعت و پرورش و ازدياد انبوه آن در انسكتاريوم و رهاسازي در مزارع و باغات براي مبارزه با آفات استفاده مي‌شود. زنبورهاي تريكوگراما يكي از اين حشرات مفيد در طبيعت غني استان مازندران بوده و انگل تخم پروانه تعدادي از حشرات از قبيل كرم ساقه‌خوار برنج، كرم ساقه‌خوار ذرت، كرم سبز برگخوار برنج، كرم غوزه پنيه، كرم سيب و كرم گلوگاه انار و قبل از بروز خسارت آفت روي گياه تخم‌ها را مورد حمله قرار داده و فاسد مي‌نمايد.

در كشور ما مبارزه با آفات گياهان زراعي با استفاده از اين زنبور سابقه كوتاهي دارد. و در بعضي از كشورهاي جهان حدود 90 سال قبل مبارزه با آفات با بهره‌گيري از اين زنبور شروع گرديده و در سطوحي معادل چند ميليون هكتار كاربرد دارد.

اين حشره از خانواده Trichogram matidae و از كوچكترين زنبورهاي پارازيت هستند. گونه‌هاي بومي در فلات ايران خيلي كوچك و در حدود 4/0 ميلي‌متر طول و به رنگ‌هاي زرد، خرمايي، سياه، قهو‌ه‌اي مي‌باشند. در حاشيه بال‌ها ريشك‌هاي بلند پاكوتاه و ماده‌ها درشت‌تر از نرها، شاخك‌هاي ماده كوتاه و زانوئي و در نرها شاخك‌ها بلند و پوشيده از موهاي بلند مي‌باشد.

مرحله رشدي تريكوگراما در داخل تخم ميزبان شامل، تخم، لارو، شفيره است. لارو با تغذيه از محتويات تخم ميزبان واسط به شفيره تبديل و پس از مدت كوتاهي زنبور با سوراخ نمودن پوسته تخم خارج مي‌گردد.

زيست‌شناسي زنبور تريكوگراما

اين حشره چندنسلي بوده و فعاليت انگلي خود را در داخل تخم ميزبان در مدت كوتاهي از 8 تا 14 روز بسته به حرارت و رطوبت طي مي‌نمايد. فعاليت نشو و نماي اين حشره در گونه‌ها و سوش‌هاي مناطق مختلف متفاوت مي‌باشد.

زنبور ماده تريكوگراما پس از جفت‌گيري يا بدون جفت‌گيري 30 تا 70 تخم مي‌گذارد. شعاع پرواز با توجه به نوع زراعت و تراكم تخم ميزبان تا چند متر مي‌باشد. در شرايط انسكتاريوم در حرارت 5+-22 درجه سانتيگراد با رطوبت نسبي 85-70 درصد پرورش و تكثير و در حرارت كمتر از 12 درجه سانتيگراد فعاليت آن متوقف شده به خواب (دياپوز) مي‌رود. در مرحله پيش‌شفيره و شفيرگي مي‌توان اين حشره را در يخچال در حرارت 2+-4 درجه سانتيگراد بمدت 1 تا 2 ماه به حالت استراحت ذخيره نمود.

براي اينكه زنبور تريكوگراما را به اندازه زياد افزايش دهيم لازم است پروانه‌هاي ميزبان واسط آزمايشگاهي انتخاب گردند. در بين آفات انباري تخم پروانه بيد غلات Sitotroga Cereallela از هر نظر مناسب شناخته شده و از آن در انسكتاريوم‌هاي بخش آفات و بيماري‌هاي گياهي مراكز تحقيقات كشاورزي و حفظ نباتات بدليل وجود اين آفت در كشور و بومي بودن آن، در واحدهاي توليد انبوه و تكثير زنبور بهره‌برداري مي‌شود.