سایت منابع جزوات ارشد دکتری

مناطق انتشار:

اين آفت اولين بار در سال 1341 در مزارع برنجكاري شلمان و چند منطقه ديگر گيلان مشاهده و شناسايي شد و هم اكنون در اكثر مناطق برنجكاري گيلان و مازندران گسترش دارد. اين آفت در كشورهايي نظير عراق افغانستان، پاكستان، هندوستان، گينه، ژاپن، چين، فرانسه، آمريكا، انگلستان، استراليا و ... شايع است.

مرفولوژي:

طول پروانه، در انواع نر و ماده متفاوت بوده و از 13 تا 5/17 ميلي‌متر متغير است و عرض بدن آنها با بالهاي باز بين 33 تا 42 ميلي‌متر متغير است. طول بدن ماده كمتر بوده ولي عرض بدن آنها بيشتر از نرها مي‌باشد. رنگ بدن قهوه‌اي خاكستري يا زرد خاكستري است. بالهاي رويي به رنگ خاكستري مايل به زرد تا قهوه‌اي روشن بوده و يك لكه كوچك سفيد رنگ مشخص در وسط آن قرار دارد. همچنين بالهاي زيري روشنتر از بالهاي رويي است. اين شب پره داراي شاخك‌هاي نخي شكل است.

تخم‌ها به قطر 5/0 تا 6/0 ميلي‌متر گرد، زرد رنگ، شفاف و داراي نقش‌هاي مشبك تيره رنگ هستند.

لاروها بطور متوسط 5/36 ميلي‌متر طول دارند و به رنگ زيتوني تيره هستند. سر لارو داراي رنگ قهوه‌اي مايل به سبز بوده و در اطراف شيارهاي سر و پيشاني حاشيه تيره رنگي قرار دارد.

منافذ تنفسي به رنگ قهوه‌اي تيره يا سياه مي‌باشد، شكم خاكستري تا كرمي رنگ همراه با خالهاي قهوه‌اي است و روي پاهاي شكمي لكه قهوه‌اي رنگي قرار گرفته است. در انتهاي بدن نيز 4 عدد خار وجود دارد.

زيست شناسي و طرز خسارت:

اين حشره زمستان را بصورت لارو و ندرتاً شفيره در خاك مي‌گذراند. پروانه‌ها شب پرواز بوده و از شيره گلها و ترشحات شبشكهاي گياهي تغذيه مي‌نمايند. پروانه‌هاي ماده پس از جفتگيري تخم‌هاي خود را بصورت دسته‌هاي 20 تا 80 عددي در محل چسبيدن برگ به ساقه مي‌گذراند. تفريخ تخم‌ها بسته به درجه حرارت محيط بين 5 تا 10 روز طول مي‌كشد لاروهاي سن اول از پارانشيم بين رگبرگهاي سطح فوقاني برگها تغذيه مي‌نمايند. دوره – نشو و نماي لاروها بسته به فصل و نوع نباتي كه از آن تغذيه مي‌كنند بطور متوسط 30 تا 32 روز است.

اين آفت داراي 3 تا 4 نسل است. حداكثر پروانه‌هاي نسل اول در مردادماه و طغيان

لاروهاي نسل دوم در شهريور ماه ديده شده است و در اواخر شهريور پس از مهاجرت به محل‌هاي زمستانه بصورت لارو يا شفيره زمستانگذراني مي‌نمايند اين آفت از شاخ و برگ برنج تغذيه مي‌نمايد. لاروهاي نسل اول اين آفت پانيكول‌هاي برنج را مورد حمله قرار داده و بر اثر تغذيه از گلوم و گلومل و حتي خود دانه‌ها موجب قطع و ريزش دانه‌ها مي‌گردد.

مبارزه:

چون شب پر تك نقطه‌اي برنج پروانه شب پرواز است و نسبت به نور گرايش مثبتي داشته و به سرعت بطرف آن حركت مي‌نمايد. لذا مي‌توان در شب با استفاده از تله‌هاي نوري آنها را شكار نمود.

عمليات ديگري كه مي‌توان جهت كنترل خسارت اين آفت انجام داد عبارتند از:

ايجاد گودالهايي در مسير حمله لاروها از يك قطعه به قطعه ديگر، پخش طعمه مسموم و يا گرد پاشي، سوزانيدن و از بين بردن علفهاي هرز اطراف مزرعه برنج در خرداد ماه و استفاده از سموم فسفره و كلره و روش بيولوژيك چند نوع مگس از خانواده Tachinidae از دشمنان طبيعي اين آفت بوده كه پس از تفريخ تخمهاي خود، لاروها را از بين مي‌برد.

در روش بيولوژيك همچنين مي‌توان از يك زنبور پارازيت تخم بنام Telenomus minimus Ashmead استفاده نمود. در استان گيلان بهترين موقع مبارزه با اين آفت هنگام طغيان نسل اول آفت، يعني در اواخر خرداد ماه مي‌باشد و پس از حدود 25 تا 30 روز يكبار ديگر نيز مي‌توان سمپاشي را تكرار نمود.

تاليف: دكتر سيد محمود اخوت