سایت منابع جزوات ارشد دکتری

آموزش پيوند درخت
آشنايي مختصر با عمل پيوند
پيوند جوانه
در عمل دو نوع پيوند جوانه مشاهده مي شود. يکي پيوند جوانه زير پوست که نزد باغبانان به پيوند شکمي معروف است و ديگري پيوند لوله.
1) – پيوند شکمي : در اين پيوند ، پيوندک فقط از يک جوانه تشکيل شده و آنرا در نقطه اختياري از طول ساقه پايه زير پوست قرار مي دهند.
تهيه پايه : براي اينکه نتوان جوانه پيوندک را زير پوست ساقه قرار داد لازم است که پوست پايه به آساني  از چوب آن جدا شود و اين امر ممکن نيست مگر اينکه شيره نباتي در جريان باشد يعني پايه تا اندازه اي داراي فعاليت حياتي باشد و به اصطلاح معروف پايه آب دار بوده پوست بدهد و اين امر فقط در بهار و پائيز ميسر است زيرا در زمستان شيره نباتي راکد بوده  و در تابستان نيز گرماي هوا تا اندازه اي پوست پايه را خشک نموده مانع از جدا شدن آن از چوب مي گردد.
براي تهيه پايه به طرق مختلف عمل مي نمايند.بطور معمول دو شکاف کم عمق بوده و عمود بر يکديگر يکي کوتاه و افقي و ديگري طويل ( در حدود 2 تا 3 سانتي متر ) و عمودي روي ساقه پايه انجام مي گيرد. در صورتيکه پايه حاضر براي پيوند دادن باشد به آساني مي توان با نوک چاقوي پيوند زني پوست دو طرف عمودي پايه را از چوب جدا نمود و پس از قرار دادن پيوندک زير پوست عمل پيوند زدن را انجام داد. در بعضي از درختان مانند درخت پسته که داراي شيره مي باشد پس از خراش دادن پوست آنها را از محل زخم شيره جاري شده و اگر جوانه پيوندک زير شکاف باشد اين شيره روي آنرا پوشانده و مانع جوش خوردن پيوند مي گردد. براي رفع اين مانع کافي است که شکاف افقي را پائين يعني زير شکاف عمودي قرار دهند.در اين صورت جوانه پيوند بالاي شکاف افقي واقع شده شيره درخت از زير آن جاري مي گردد و صدمه داي به پيوندک نمي زند.
بعضي از باغبانان براي دو شکاف 3 شکاف روي پايه مي دهند.دو شکاف عمودي به فاصله تقريبي 5 تا 10 ميليمتر و يک شکاف افقي که وسط دو شکاف عمود را به يکديگر متصل نمايد.
در اين طرز تهيه پايه قطعات پوست پايه را به طرف بالا و پائين برگردانده جوانه پيوندک را روي چوب مي گذارند و پس از قرار دادن مجدد پوست پايه را روي پيوندک آنرا با ريسمان مي بندند.
اگر پايه جوان باشد به يک شکاف عمودي اکتفا مي کنند. براي قرار دادن پيوندک بايد درخت را بطرفي که شکاف واقع شده خم کرد تا در اثر اين عمل دو لب شکاف از هم دور شده پوست پايه از چوب جدا شود.در اين موقع جوانه يعني پيوندک را زير پوست پايه جاي داده درخت را رها مي کنند تا بحال اول خود برگردد.
تهيه پيوندک : روي شاخه کاملاً رسيده جوانه انتخاب مي کنند و براي جدا کردن آن از شاخه دو شکاف افقي يکي بالا و ديگري پائين جوانه، روي پوست شاخه جدا مي نمايند تا هوا نتواند طبقه زيرين پوست پايه  و پيوندک را خشک نمايد. معمولاً براي جلوگيري از هر پيش آمد اول پيوندک را تهيه نموده در مقداري آب يا محل مرطوبي مانند دهان نگاه مي دارند و پس از آن اقدام به تهيه پايه مي کنند.
قرار دادن پيوندک روي پايه : براي انجام اين عمل با چاقوي پيوند زني دو لب پوست پايه را در طول شکاف عمودي بلند کرده و انتهاي تحتاني آن پيوندک را زير پوست پايه قرار داده بطور ملايم به طرف پائين فشار مي دهندتا تمام پيوندک زير پوست قرار گيرد.بعد بالا و پائين پيوندک را با ريسمان مي بندند.در پيوند شکمي احتياج به چسب پيوند نيست زيرا در اين نوع پيوند پوست پايه تمام قسمتها را مي پوشاند و محلي براي هوا کشيدن و يا دخول اجسام نامناسب زير پيوندک وجود ندارد.
2- پيوند لوله: در اين نوع پيوند بجاي اينکه فقط يک جوانه  با مقداري از پوست پايه را بعنوان پيوندک مورد استفاده قرار دهند پوست درخت را به شکل استوانه يا لوله که طول ان در حدود 3 تا 4 سانتي متر مي باشد و فقط يک جوانه روي آن قرار دارد جدا نموده و به همان شکل دور ساقه پايه قرار مي دهند. در اين صورت طرز تهيه پايه بنابر اينکه آنرا قطع مي کنند و با انتهاي پايه پس از جوش خوردن پيوند از بقيه پايه جدا مي شود فرق مي کند.
تهيه پيوندک : پس از آنکه انتهاي فوقاني شاخه حامل پيوندک را به 2 سانتيمتر بالاتر از محل جوانه قطع کردند از دو سانتيمتري زير جوانه نامبرده با شکافي افقي پوست شاخه را بطور استوانه يعني دور تا دور از چوب پيوندک جدا مي نمايند.
تهيه پايه : بطور معمول پيوند لوله اي را روي شاخه هاي جوان که قطر آنها تقريباً به اندازه يک مداد يعني کمتر از يک سانتيمتر است مي زنند. براي اين کار نوک پايه را نيز قطع کرده و پوست آنرا به شکل نوارهايي تا محلي که پيوندک بايد قرار گيرد جدا مي نمايند بدون اينکه نوارهاي پوست از پايه بريده شود.
براي نصب پيوندک روي پايه انتهاي پايه را که پوست آن برداشته شده داخل استوانه پيوندک نموده قسمت اخير را در طول پايه مي لغزانند تا به محلي که قطر پايه و پيوندک يکي باشد برسد. در اين محل دو طبقه مولده با يکديگر کاملاً تماس حاصل مي نمايد و بدون اينکه محتاج به بستن باشيم پيوند و پايه به هم مي چسبند. در موقع اجراي عمل دو حالت پيدا مي شود؛ ممکن است پيوندک قطورتر از پايه باشد يعني مقدار پوست لوله پيوندک که به شکل سطح مربع مستطيل در آمده زيادتر از يکدور پايه باشد. در اين صورت نوار باريکي از کنار سطح مستطيل قطع مي کنند و عرض نواز حذف شده به اندازه اي است که پس از قرار دادن پيوندک به دور پايه دو لب پوستي که حاصل جوانه مي باشد کاملاً با يکديگر جفت شود اين نوع پيوند را بايستي با ريسمان بست.
ممکن است پايه قطور تر از لوله پيوندک باشد در اين صورت نيز لوله پيوندک را شکاف مي دهند ولي عرض مستطيلي که لوله پيوندک را نشميل مي دهد کافي نخواهد بود که تمام اطراف قسمت  بي پوست پايه را بپوشاند.بنابراين پس از آنکه پيوندک را به دور پايه پيچيدند قسمتي از آن که بي پوست و لخت مي ماند بايدبا پوست خود پايه که در موقع تهيه ان از چوب جدا کرده بودند ولي هنوز به پايه آويزان بود پر و پوشيده شود بعد از قرار دادن پيوند روي پايه اطراف آنرا با ريسمان مي بندند و زخمها را با چسب پيوند مي پوشانند .اين طرز اخيراً در استعمال زياد درخت گردو است.
پيوند شاخه قبل از جدا کردن پيوندک از پايه مادر( پيوند مجاورتي)
پيوند مجاورتي تنها پيوندي است که ممکن است بدون دخالت انسان انجام گيرد ودر طبيعت زياد ديده مي شود.اين طرز پيوند از زمانه قديم مرسوم بوده است.در جنگلها و باغات دو تنه درخت يا شاخه انها در اثر تماس دائم و سائيده شدن به يکديگر پوست بين انها از بين رفته دو طبقه مولده با يکديگر جوش مي خورد.
فرزين نجفي پور - maximumtechnic.com - www.1az4.com - www.PhDAzmoon.com

پیوند در لغت بدین معنی است که طی آن قسمتی از یک گیاه را روی گیاه دیگر طوری قرار می دهند که آندو پس از مدتی با یکدیگر جوش می خورند. به طوری که گیاه حاصل از اتحاد آنها می تواند به صورت یک گیاه مستقل به رشد و نمو خود ادامه دهد.

برخی از پژوهشگران پیوند زدن را فن خاصی می‌دانند که طی آن بخشی از یک گیاه با قسمتی از گیاه تعویض می‌شود تا با ایجاد تکیه گاه مناسب شرایط تغذیه و رشد گیاه جدید فراهم شود. برخی دیگر پیوند را انتقال بخشی از یک گیاه روی قسمتی از گیاه دیگر با هدف گیاه افزایی یا برای عادت دادن گیاه جدید به شرایط محیطی ویژه تعریف می‌کنند.

از نظر باغبانی ، قسمتی را که بخشهای هوایی یک گیاه پیوند شده را بوجود می‌آورد، پیوندک یا فرازیست و بخش دیگر که رشد گیاه را شامل می‌شود، پایه یا فروزیست می‌نامند. بدون تردید هر قدر این دو قسمت از نظر صفات ژنتیکی مشابه و از لحاظ گیاه شناسی دارای خویشاوندی نزدیکتری باشد به همان نسبت جوش خوردن بافتها در پیوندگاه آسانتر و پایداری پیوند مطمئن‌تر است.

پیوند از نظر فیزیولوژیکی و بیولوژی

پیوند زدن که در حقیقت عبارت از زخم کردن و قطع مقدار زیادی از شاخ و برگ گیاه و بعداً مجبور کردن دو نبات مختلف به زندگانی با یکدیگر است، تغییرات فیزیولوژیکی و بیولوژیکی مخصوصی در گیاه پیوندی جدید به وجود می آورد.

جوش خوردن پیوندک و پایه

برای اینکه فسمت های مختلف دو گیاه بتواند با یکدیگر زندگانی کرده و تولید نهال جدید کند و بهره کافی دهد باید اتصال این دو قسمت با یکدیگر کامل باشد یعنی باهم جوش خورده یکی شود.این موضوع ممکن نیست مگر آنکه پایه و پیوندک با یکدیگر نمو نموده و سلولهای محل اتصال با یکدیگر شروع به فعالیت کرده نسج جوانی به وجود آورد.برای حصول این مقصود، باید دو طبقه مولده پایه و پیوندک با یکدیگر منطبق شده به یکدیگر بچسبند یعنی هیچ قسم مانع از مایع یا جامد و یا بخار بین آنها قرار نگیرد.